Boocek.org

FIP (Feline Infectious Peritonitis) Nedir?

FIP, vahşi ve evcil kedilerde dünya çapında meydana gelen viral ve öldürücü bir hastalıktır. FIP hastalığı corona virüsünün mutasyona uğramış halinin, kediyi enfekte etmesi ve bağışıklık sistemine zarar vermesidir. Normalde corona virüsü kedilerde sadece ishale sebep olan tedavi edilebilir bir virüs çeşididir. Fakat daha agresif versiyonu olan “feline infectious peritonitis” yani FIP’e dönüştüğünde ölümcül hale geliyor. Son derece bulaşıcı bir hastalıktır.

Hastalık, kedilerin 6 ile 23 ay arası yavrularında ve 5-13 yaş arası yetişkinlerinde daha çok görülür ve kedi 14 yaşın üzerine çıktığında risk daha da artar. Bununla birlikte her yaşta görülme olasılığı vardır.

FIP’e Ne Sebep Olur?

Feline Enteric Coronavirus (FECV/FeCoV)’un mutasyona uğramış halidir. Virüs beyaz kan hücrelerini istila eder ve makrofajlarda ürer. İmmun sistem enflamasyon reaksiyonu verir. Hastalığa yakalanan kedilerden 20’de 1’i hayatta kalmayı başarır. Bir ya da iki kedili evlerde hastalığın görülebilme şansı 5000’de 1’dir.

Corona virüsünün mutasyona uğramasına neyin sebep olduğu tam olarak bilinmiyor. Bazı kedilerde virüs mutasyona uğramadan kalabiliyor ve zarar vermiyor. Fakat bazı kedilerde ölümcül FIP hastalığına sebep olabiliyor. Kedinin stres altında olması, iyi beslenmemesi, yaşadığı ortamın temiz olmaması gibi şeylerin etkili olabileceği söyleniyor fakat bu konuda kesin bir bilgi yok.

İran kedileri ve siyamlarda genetik bir yatkınlık olduğu bilinmektedir.

Corona Virüsü

Coronaviridae ailesinden gelen, hayvan familyasında görülen bir virüstür ve hücre içindeki RNA’yı etkiliyor. Temelde üst solunum yollarını, sindirim ve boşaltım sistemindeki organları da aynı şekilde etkiliyor. Özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında bu virüs daha etkendir. Corona, kedilerin sıkça yakalandığı bir virüstür. Ama öldürücü olma olasılığı oldukça düşüktür.

Kediler arasında yakın temasla geçiyor, virüsü kapan kedinin özellikle dışkısı ile yayılıyor. Kedilerin yaklaşık olarak %40’ı bu virüsü bir şekilde kapıyorlar. Kalabalık aileler şeklinde (barınaklarda, kedi üretim çiftliklerinde ya da 3’ten fazla kedinin birarada yaşadığı evlerde) yaşayan kediler arasında ise corona virüsü kapan bir kedinin bedeninde virüse karşı geliştirilen ve virüsü yok etmeye yönelmiş antikorlar çoğalıyor.

Hava Yoluyla da Kapılabilir

Testlerde antikor düzeyi ölçülebiliyor. Genellikle ateş, ishal ya da halsizliğe sebep oluyor ve kedilerin bağışıklık sistemleri bir şekilde corona virüsünü yeniyor. Corona virüsü asıl olarak dışkıda bulunuyor ve sağlıklı bir kedi corona virüsü olan dışkıyla bir şekilde temas ederse “tüy yalama” sebebi ile virüs yutuluyor. Ama hava yoluyla da kedilerin bu virüsü kapmalar mümkündür.

Corona virüsü çok güçlü bir virüs, dış ortamda (dışkı ile ya da salya ile saçıldığında) 4 ila 6 hafta arasında canlı kalabiliyor. FIP’li kedilerin ise tükürüklerinden de bu virüsü yayabildikleri söyleniyor. Hastalıklı kedi ile temas eden her türlü eşya da risk taşıyor. Ev kedileri sokağa çıkmadıkça ya da bu virüsü kapmış başka bir kedi ile temas etmedikçe bu virüsü kapmaz diye de kesin bir şey yok. Zira bizler de evimize bu virüsü dışarıdan taşıyabiliriz.

Virüs oldukça dayanıklı, dış ortada varlığını sürdürebiliyor. Fakat basit ev temizleyicilerine karşı hiç dayanıklılığı yok. Kedinizi korumanın en kolay yolu evinizi temiz tutmak. FIP virüsünü öldüren ideal temizleyici ise 1 kova su içine koyacağınız 11 ölçü çamaşır suyu. Bunun dışında kedinizi düzenli ve dengeli beslemeye, onunla günlük olarak oyun oynamaya özen gösterin.

NOT: Kedinizin çamaşır sulu yeri yalamasını engellemeyi unutmayın!

Kedimizin Tuvalet Temizliği Önemli

Kedilerimizin yaşadığı yerlerin, özellikle tuvalet kumunun hep temiz olması corona virüsü ile mücadelede önemli. Zira virüsün çoğalması (özellikle kumda) kedilerin bağışıklık sistemi açısından tehlike arz ediyor. Ayrıca kedilerin virüs kapar endişesi ile sokağa salınmaması da başka bir ikilemi beraberinde getiriyor. Zira eğer kediniz corona virüsünü kapmış ve evde kalmaktan dolayı stres yaşıyorsa “sokağa çıkma yasağı” FIP’e davetiye çıkarabiliyor. Zira stres altında olan ve corona virüsünü kapmış kedilerde virüsün FIP’e sebep olan virüse dönüşme olasılığı bulunuyor.

Beyaz kan hücrelerine girerek çoğalan Fip, kan yolu ile diğer organlara da yayılıyor. Bağışıklık sistemini çökertiyor ve özellikle üst solunum hastalıkları ile kedinin sağlığını kritik hale getiriyor. Hücre besin girişlerinin kapanmasına ve besin sıvısı taşınan damarların tahrip olmasına sebebiyet vererek hücrelerin aslında beslenme ihtiyacını da engelliyor.

FIP Belirtileri Nelerdir?

İki formu vardır:

1)Kuru Form: Organlarda granülomlar başlar. Granülomların oluştuğu organlarda işlev bozuklukları görülebilir. Islak FIP’e göre daha uzun süren ve klinik gözlemlerde genellikle belirsizliğini koruyan daha sinsi bir FIP türüdür. Kilo kaybı, iştahsızlık, tüy renginde kalitesizlik, sarılık (gözünde ve tüyünde sararma), burun renginde açılma gibi belirtiler gösteriyor. Bazı kuru FIP hastalarında gözde ciddi tahribatlar oluşuyor. Antibody düzeyi 1280 değer üzerinde.

2)Islak Form: Hastalığın bu formu çok agresif ve hızlı bir şekilde ilerler. Yaş formu kuru FIP’le kıyaslandığında daha öldürücü ve kedi yaşamını daha hızla kısaltıyor. Hastalık bu türde daha ağır rahatsızlıklar yaratıyor. Kan damarlarına yerleşerek tahribat yaratıyor ve kan yolu ile taşınan sıvıların karın ve göğüs içine kaçmasına sebebiyet veriyor. Böylelikle karın ve göğüs bölgesine sıvı dolmaya başlıyor. Akciğerler üzerinde ciddi baskı yarattığı için solunum güçlüğü baş gösteriyor. Islak FIP’te antibody düzeyi oldukça yüksek (1500 üzeri) olup protein düzeyi 35 g/l aşıyor ise 35g/l’den yüksek ve albumin: globulin oranı 0.4 üzeri ise diğer klinik tanılarla birlikte Islak FIP teşhisi konabiliyor.

Dişi kedinin lohusalık döneminde FIP olması halinde yavrularına FIP’i geçirme olasılığı daha fazla olasılık dahilinde görülüyor. Ama eğer lohusa kedide corona virüsü yok ise anne sütündeki doğal antikor içerik yavru kedileri corona virüsüne karşı koruyor. Ama eğer anne sütü kalitesiz ya da yeterli değil ise yavru kedilerin corona virüsü kapması ve bunun da FIP’ye dönüşme olasılığı ne yazık ki söz konusu.

Kedimin bu hastalığı kapma riski var mı?

Eğer kediniz sıklıkla dışarı çıkıp gezinen bir kedi ise maalesef evet hastalığı kapma riski var. Henüz bu hastalığın bir aşısı da olmadığı için kediniz FIP kapabilir. Fakat sadece içeride duran bir kedi ise risk daha az. Yine de kedinizin önceden corona virüsünü kapmamış olduğunun, kapmışsa bunun FIP’e çevirip çevirmeyeceğinin bir garantisi yok. Evdeki kedinizi mümkün olduğunca dışarıda giydiğiniz ayakkabı, palto vb. eşyalardan uzak tutun. Evin giriş kapısında ayakkabı ile bastığınız bir alan varsa burayı sıklıkla temizleyin.

FIP’in tedavisi var mı?

Tedavisinin mümkün olmadığı biliniyordu fakat Kansas Eyalet Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi araştırmacıları, geçtiğimiz haftalarda yayımladıkları bir makalede sadece kedigilleri etkileyen ve ölümcül sonuçlar doğuran FIP hastalığının antiviral tedavisinde başarıya ulaştıklarını açıkladılar.

Bu hastalık yapılan testlerle ya da herhangi başka bir yolla tespit edilebilir mi?

Maalesef kedilerde fip hastalığını teşhis etmenin bir yolu yok. Yapılan testler de kesin sonuç vermiyor. Hastalığın kesin tanısı ancak otopside konulabiliyor. Bu sebeple her FIP teşhisi konulan kedide aynı belirtiler gözlemlenmiyor. Sonucun ölümcül olacağı söylense de ağır belirtiler gözlemlenmediği, kedinin yaşam kalitesini ciddi derecede düşüren sonuçlar olmadığı ve kedi çok acı çekmediği sürece kesinlikle ötenazi düşünülmemeli.

Peki FIP hastası olan bir kediniz varsa neler yapmalısınız?

Öncelikle sabırlı olmalı ve kedinizin kendini iyi hissetmesi için elinizden geleni yapmalısınız.

Evinizi temiz tutun.

Kedinizi stresten uzak tutun.

Kedinizin bağışıklık sistemini güçlendirin.

Beslenmesine dikkat edin.

Kumunu daima temiz tutun.

Kedi bağışıklık sistemini etkileyen FIV ile FIP aynı hastalık mıdır?

İkisi farklı virüslerin sebep olduğu hastalıklardır. Kedi AIDS’i olarak da bilinen FIV’i kapan kediler iyi bakıldıkları takdirde herhangi bir komplikasyon görülmeden de sağlıklı yaşamlarını sürdürebilirler. Fakat FIP ağır belirtiler gösterir ve ölümcüldür.

 

Gökçen Demiral

Yorum ekle

Instagram

Instagram has returned empty data. Please check your username/hashtag.

Gruba katılmayı unutmayın.

 
Bööcek.org
Facebook Grubu · 1.651 üye
Gruba Katıl
"81 il , 81 iyilik elçisi" sözüyle yola çıkan, her şehirden Doğa,Sokak hayvanları ile ilgili olayları anlatan, gelişime önem veren haber sitesi.
 

Sosyal Medyada Takip Et

Ateş Böceği Derneği

Siteyi Ziyaret Etmeyi Unutma !